Günümüzde kentleşme ve sanayileşmenin hızla artması, şehirde yaşayan insanları fiziksel ve psikolojik olarak zorlamaktadır. Özellikle büyük şehirlerde yaşayan insanlar, günlük iş ve yaşam stresinden kurtulmak için doğaya kaçma ihtiyacı hissetmektedir. Bu noktada, şehirlerin çevresindeki günübirlik rekreasyon alanları büyük önem kazanmıştır. Bu çalışma, Kahramanmaraş ilindeki günübirlik rekreasyon alanlarının potansiyelini değerlendirmeyi ve bu alanların kullanımına dair sorunları ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Kahramanmaraş İlindeki Rekreasyon Alanları
Kahramanmaraş, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinin kesişiminde yer alan bir il olup, coğrafi ve doğal zenginlikleriyle çeşitli rekreasyon alanlarına ev sahipliği yapmaktadır. Şehirdeki en önemli rekreasyon alanları arasında Kapıçam, Başkonuş, Yeşilgöz, Döngel, Ceyhan Gözü ve Yavşan yer almaktadır.
Bu alanlar, doğal güzellikleri, iklim koşulları ve erişim kolaylıkları ile öne çıkmaktadır. Ancak, bu alanların etkin ve sürdürülebilir bir şekilde kullanılması, ziyaretçi sayısının kontrol altında tutulması ve doğal dengenin korunması gerekmektedir.
Rekreasyon Alanlarının Potansiyel Değerlendirmesi
Çalışmada kullanılan Gülez’in (1990) yöntemi, Kahramanmaraş’taki rekreasyon alanlarının potansiyelini değerlendirmek için kullanılmıştır. Bu yöntem, peyzaj değeri, iklim, ulaşılabilirlik, rekreatif kolaylıklar ve olumsuz etkenler gibi kriterlere dayanmaktadır. Ayrıca, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın Orman İçi Dinlenme Yeri uygulamalarına yönelik değerlendirme tablosu da analizde kullanılmıştır.
- Kapıçam Rekreasyon Alanı: Peyzaj değeri, iklim ve şehir merkezine yakınlığı sayesinde en yüksek rekreasyon potansiyeline sahip alan olarak belirlenmiştir. %74 potansiyel değeri ile ön plana çıkmaktadır.
- Başkonuş: %67 potansiyel değeri ile, özellikle geyik istasyonu ve doğal bitki örtüsüyle dikkat çeken bir alan olmuştur.
- Yeşilgöz: %65 potansiyel değeri ile, doğal su kaynakları ve çevresel güzellikleriyle bilinen bir diğer önemli alandır.
Kullanım Sorunları ve Ziyaretçi Tercihleri
Kahramanmaraş halkının rekreasyon alanlarına yönelik anket sonuçlarına göre, bu alanları tercih edenlerin büyük bir kısmı (%63,5) yaz mevsiminde rekreasyon faaliyetlerine katılmaktadır. Katılımcıların %45,8’i ayda bir kez bu alanlara gitmektedir ve %82’si günübirlik ziyaretçilerdir.
Araştırmada, halkın rekreasyon alanlarına yeterince erişememesinin en büyük nedenleri arasında toplu taşıma yetersizliği (%28,4), zaman eksikliği (%27,6) ve özel araç sahipliğinin az olması (%24,7) gösterilmiştir.
Ayrıca, katılımcılar rekreasyon alanlarının büyüklüğünün yetersiz olduğunu (%63,9), reklam ve tanıtım faaliyetlerinin eksik olduğunu (%74,9) belirtmiştir. Bu durum, rekreasyon alanlarının potansiyelini tam anlamıyla kullanamama sorununu gündeme getirmektedir.
Rekreasyon Alanlarının Kapasite Sorunları
Kahramanmaraş’taki rekreasyon alanlarının taşıma kapasiteleri incelendiğinde, Kapıçam ve Başkonuş alanlarının özellikle hafta sonlarında kapasitesini aştığı gözlemlenmiştir. Kapıçam, yıllık en fazla ziyaretçiyi çeken alan olup, yaz aylarında günlük taşıma kapasitesinin üzerine çıkmaktadır. Bu durum, çevresel sorunlara ve doğal dengenin bozulmasına yol açabilir.
Sonuç ve Öneriler
Kahramanmaraş ilindeki rekreasyon alanları, bölge halkının sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak adına büyük bir potansiyele sahiptir. Ancak, bu alanların sürdürülebilir bir şekilde kullanılabilmesi için taşıma kapasitelerine dikkat edilmesi ve ziyaretçi sayısının kontrollü bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, toplu taşıma imkanlarının artırılması, rekreasyon alanlarına yönelik tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin yoğunlaştırılması, bu alanların kullanımını daha erişilebilir hale getirecektir. Sonuç olarak, rekreasyon alanlarının çevresel dengesi korunarak, halkın ihtiyaçlarına uygun bir şekilde geliştirilmesi, bu alanların uzun vadeli korunmasına katkı sağlayacaktır.